یادداشتی که چند سال پیش نوشته بودم و با همان نقایص در وبلاگم قرار می‌دهم .

 

 

سينه خواهم شرحه شرحه از فراق

 تا بگويم شرح درد اشتياق                  دفتر اول / 5

  

 

 

يكي از منابع مهم علمي و تحقيقي ما مثنوي مولوي هست كه از دير باز مورد توجه محققين بوده است . امّا بنابه دلايلي آن طور كه بايد وشايد اين كتاب ادبي در جامعه رونق نيافته است . اگر در صدد آسيب شناسي باشيم دلايل مختلفي را مي توانيم بيابيم .

يك - ضعف فرهنگي جامعه و  فرهنگ كتابخواني ، كه يك مشكل اساسي است و نياز به عزمي جدي و جمعي دارد تا جامعه به سمت رشد و تعالي فرهنگي روي بياورد .

 

دو- فعال نبودن متوليان فرهنگ

 

بنده مي نالد به حق از درد ونيش

صد شكايت مي كند از رنج خويش           دفتر چهارم /560

 

 

سه – تعصّب هاي مذهبي ، يكي از بزرگترين مشكلات ما در جهان اسلام تعصب فرهنگي است . بارها شاهد بوده ام كه بعضي از دوستان مولوي ومثنوي را تحريم كرده اند فقط به اين دليل كه او از اهل سنت بوده است ! متاسفانه بر عكس اين قضيه نيز صادق است . بزرگان مكتب ما گفته اند : ببين چه مي گويد ، به گوينده ي مطلب كاري نداشته باش !

و چقدر مناسب است باب مباحثه . گفتگو درباره ي آثار دانشمندان باز شود هرچند با رويكردي انتقادي ؛ از جمله ي بزرگاني كه بر مثنوي شرح نوشته اند مرحوم علامه ي جعفري است ، امّا او در شرحي كه نوشته يك شارح نظاره گر نيست ، بلكه شارحي منتقد است !

شرح اين هجران واين خونجگر

اين زمان بگذار تا وقت دگر         دفتر اول / 10

                                                    

 عشق در مثنوي

 

عشق  حقيقتي‌ست كه هرگز تمامي ندارد ؛ عشق در بند بند مثنوي مولانا فرياد مي زند كه شارحان مثنوي هرچه بگويند كم گفته اند .

                      

 عشق قهار است و من مقهور عشق  

چون شكر شيرين شدم از شور عشق                       دفتر ششم / 902

                     

 عشق ماهيت انسان را عوض مي كند و اوست كه شورمندانه انسان را به تحرك وا ميدارد . عاشق در برابر عشق فقط سر تسليم فرو مي آورد .

  عشق آن شعله است كو چون برفروخت 

 هرچه جز معشوق باقي ؛ جمله سوخت            دفتر پنجم / 588

اگر عشق در وجود انسان قدم نهد ؛ديگر وجود عاشق جايي براي غير معشوق ندارد . و در اينصورت است كه :

عاشقان را شادماني وغم اوست  

دستمزد و اجرت و خدمت هم اوست

غير معشوق ار تماشايي بود 

عشق نبود ؛هرزه سودايي بود

                                                               دفتر پنجم / 586  و 887

    عاشق تمام هستي اش را و تمام وجودش را صرف معشوق مي كند بلكه بهتر است بگوييم اين خدمت به معشوق بي اختيار انجام مي شود ؛ مولانا شرط عشق را بي توجهي به غير معشوق مي داند ، يعني اگر كسي ادعاي عشق كرد ولي توجهش به غير معشوق بود او دروغ مي گويد ودر عشق خود صادق نيست .او تنفس در اين جهان را منوط به عشق مي داند و اعتقاد دارد ، اين جهان اگر باقيست  از يمن وجود عشق است .

                              

عشق بحري آسمان بر وي كفي  

چون زليخا در هواي يوسفي

دور گردونها زموج عشق دان  

گرنبودي عشق بفسردي جهان              دفتر پنجم / 3853  و 3854

 

در مثنوي عشق حرف اول را مي زند  و مولانا اين شاگرد مكتب قرآن در ابتداي مثنوي اش با حالتي خراب مي نالد و مي گويد :

 سينه خواهم شرحه شرحه از فراق        

تا بگويم شرح درد اشتياق              دفتر اول / 3                                                       

                                                                      

 بعد از اوصافي كه براي عشق بيان مي كند او عشق را فقط براي يك نفر جايز مي داند و در مقام تربيت شاگردانش آنان را دعوت به عشق حقيقي مي كند ؛ همانطور كه در حديثي وارد شده است : القلب حرم الله فلا تسكن حرم الله غير الله (( دل خانه ي خداست در خانه ي خدا غير خدا را جاي نده ))

            

عشق زنده در روان ودر بصر                

هر دمي باشد  ز غنچه تازه تر

عشق آن زنده گزين كو باقي است  

ز شراب جان فزايت ساقي است

عشق آن بگزين كه جمله انبيا               

يافتند از عشق او كار وكيا

تو مگو ما را بدان شه بار نيست       

با كريمان كارها دشوار نيست        دفتر اول / 218 تا 221                               

 

 


برچسب‌ها: یادداشت
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و هفتم فروردین 1391ساعت 14:13  توسط سیدحسن‌ مبارز  |